Ola Lanko

Fotografie, Gerrit Rietveld Academie, 2012

Ze gebruikt de bekende geschiedenis van het porselein om een verhaal te vertellen over de aannames die je als kijker maakt bij het consumeren van beeld. De vaas wordt hiermee drager van het verhaal dat Lanko wil vertellen.

 
 

Een prachtige vaas staat museaal uitgelicht op een houten sokkel. Het is een imposant beeld, van onder gefotografeerd tegen een neutrale, grijze achtergrond. Een cultureel symbool wat rijkdom uitstraalt. Je ziet het voorwerp al besproken worden bij 'Tussen Kunst en Kitsch' aan tafel, omringd door een verwachtingsvol publiek dat zijn adem inhoudt tot de expert eindelijk een prijs noemt.

De kleuren en het motief doen in eerste instantie denken aan klassiek Delfts blauw, maar na goed kijken vertelt de schildering op de vaas een ander verhaal. Wanneer Peter de Grote (de toenmalige Tsaar van Rusland) aan het einde van de 17de eeuw een bezoek brengt aan Nederland is hij enorm onder de indruk van de Nederlandse cultuur en Delfts blauw porselein. Hij besluit het aardewerk te introduceren in zijn eigen land. De stijl en vorm van decoreren worden aangepast: de schilderingen van typisch Nederlandse landschappen worden vervangen door Russische boerderijen en landhuizen. De vaas die we hier zo mooi zien uitgelicht op de sokkel is dus niet een voorbeeld van traditioneel Hollands vakmanschap, maar eerder een voorbeeld van heus Russisch erfgoed.

Maar de Russen zijn niet de eersten die een claim leggen op het culturele erfgoed van het witte porselein. Eerder al hebben de Nederlanders het van oorsprong Chinese aardewerk eigen gemaakt.

Geheel in de handelsgeest van de Gouden Eeuw maken zij aan het begin van de 17de eeuw een imitatie porselein waardoor het betaalbaar wordt voor de minder gegoede klasse. De Nederlanders schilderen de klei wit en brengen in kobaltblauw geschilderde typische Hollandse taferelen aan. Het zogenoemde Delfts blauw is geboren.

Ola Lanko, die eerst haar master sociologie haalde in Oekraïne voordat ze in Nederland zowel op de KABK als de Rietveld fotografie studeerde, zet ons met “Bluish-white” bewust op het verkeerde been. Ze gebruikt de bekende geschiedenis van het porselein om een verhaal te vertellen over de aannames die je als kijker maakt bij het consumeren van beeld. De vaas wordt hiermee drager van het verhaal dat Lanko wil vertellen. Een verhaal over appropriatie van gelijksoortige elementen die afhankelijk van de afkomst van de kijker iets totaal anders kunnen betekenen. Lanko speelt hier bewust op in door een simpele, formele beeldtaal te gebruiken. Abstract in eenvoud en esthetisch door vorm. Zij pleit voor een kritische houding ten opzichte van beeld. Ondanks dat we als kijker heus wel weten dat een foto niet ‘de waarheid’ laat zien, nemen we toch automatisch dingen voor waar aan. Als toeschouwer word je zo op subtiele manier bewust gemaakt van de rol van perceptie en in welke mate dit cultureel bepaald is. Een ding is zeker, de volgende keer dat je 'Tussen Kunst en Kitsch' opzet, zal je hopelijk een stuk kritischer kijken.

 
Bluish-white © Ola Lanko, 2013

Bluish-white © Ola Lanko, 2013

Specificaties print

inkjet print satijn, 60x42 cm
€75,-, editie van 30